Loading...
Jesteś tutaj:  Home  >  artykul_glowny  >  Bieżący Artykuł

NA POCZĄTKU BYŁ KOŃ (5)

O przedstawieniach konia w dziejach sztuki – część piąta. Zapraszamy do lektury kolejnego odcinka opowiadań autorstwa artystki rzeźbiarki i ikonopisarki EWY JAWORSKIEJ.

Horus zabijający Setha

O przedstawieniach konia w dziejach sztuki – część piąta. Zapraszamy do lektury kolejnego odcinka opowiadań autorstwa artystki rzeźbiarki i ikonopisarki EWY JAWORSKIEJ.

(Poprzednie odcinki: http://hejnakon.pl/?p=31720  http://hejnakon.pl/?p=31549  , http://hejnakon.pl/?p=31914,  http://hejnakon.pl/?p=32040.)

 

WALCZĄCY Z BESTIAMI

 Motyw konnego wojownika pokonującego bestię występuje w sztuce od czasów starożytnych. Najbardziej znanym wcieleniem jeźdźca toczącego bój z potworem jest święty Jerzy walczący ze smokiem. Legenda o nim – o kapadockim żołnierzu urodzonym około III w. n. e. ma korzenie wschodnie. Pierwsze znane jej opisy pochodzą z X w. z Kapadocji oraz Gruzji, kraju, którego nazwa pochodzi właśnie od kultu świętego Jerzego (Łaciñskie brzmienie imienia Jerzego to Georgius).

Ikonografia motywu walczących wojowników bierze swą genezę z czasów przedchrześcijańskich. Archetypem owych jeźdźców i koni – partnerów i sprzymierzeńców w walce z alegorią wszelkiego zła są starożytne wizerunki: Horusa zabijającego Setha z IV w. p. n. e. czy mitycznego Bellerofonta uśmiercającego Chimerę z 425 – 420 r. p. n. e.  oraz tzw. „Trackiego jeźdźca”. Tak zatytułowano reliefowy motyw tworzony na terenie Bałkanów (m.in. w Tracji, Macedonii) między III w. p. n. e.  a III w. n. e. Wywodzi się on z tradycji hellenistycznego, a następnie wczesnochrześcijańskiego motywu nagrobnego. Jeździec na koniu to myśliwy w towarzystwie psa, dzika lub lwa.

 


Bellerofont uśmiercający Chimerę

 

Relief z trackim jeźdźcem, Rumunia

Wyjątkowym przykładem jest „Tracki jeździec” z Madary zwany też „Konikiem z Madary” (Madara – Święta Góra). W 1979 roku zabytek ten wpisany został na listę światowego dziedzictwa UNESCO.  To relief wykuty w skale, ukazujący naturalnej wielkości wojownika na koniu, który włócznią zabija lwa. Za nimi biegnie pies. Dzieło to, pochodzące prawdopodobnie z VIII w., stało się międzynarodowym symbolem Bułgarii, a motyw ten powtarza się często na współczesnych bułgarskich monetach.

Jeździec tracki z Madary

W czasach panowania Bizancjum – średniowiecznego cesarstwa rzymskiego ze stolicą w Konstantynopolu (395-1453)  – powstało wiele wizerunków świętych i męczenników wśród nich także konnego wojownika. Wizerunki te zwane są ikonami (gr. eikon – podobieństwo, obraz). To malowidła sakralne tworzone na drewnianym podobraziu według ściśle określonych reguł formy przedstawienia jak i treści stanowiących nienaruszalny kanon obowiązujący przez wieki po dziś dzień. Na ikonach pojawia się najbardziej znany nam wojownik pokonujący wszelkie zło – święty Jerzy na wspinającym w zwycięskiej pozie wierzchowcu. W tych przedstawieniach walczy z uosobieniem szatana lub kultem pogańskim, na średniowiecznych dworach pojawia się w czasach krucjat. Czytamy o nim też w romansach i baśniach, w których uwalnia księżniczkę.

Bizantyjska ikona św. Jerzego (Kreta)

W prawosławnej tradycji rosyjskiej święty Jerzy ukazywany jest na siwym koniu, z prawego profilu, rzadziej z lewego. Ciekawostką jest, że nie wiedzieć czemu, na nielicznych ikonach dosiada karego wierzchowca.

Rosyjska ikona świętego Jerzego (Nowogród)

Rosyjska ikona świętego Jerzego (tzw. Czarny Jerzy)

 Wizerunek św. Jerzego będzie z czasem pojawiać w kolejnych epokach w różnych wariantach, we wszystkich dziedzinach sztuk plastycznych: w malarstwie, rzeźbie, mozaice, rysunku, grafice. Do dziś postrzegany jest jako symbol zwycięstwa nad wszelkimi przeciwnościami.

EWA JAWORSKA (www.konisci.pl)

 

Źródła fotografii:

Horus zabijający Setha

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/17/Horus_horseman-E_4850-IMG_4871-gradient.jpg

Bellerofont zabijający Chimerę

https://pl.wikipedia.org/wiki/Bellerofont#/media/Plik:NAMA_Epinetron_Bell%C3%A9rophon.jpg

Jeździec tracki

https://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Thracian_Horseman_Histria_Museum_mod.jpg

Jeździec z Madary

https://pl.wikipedia.org/wiki/Je%C5%BAdziec_z_Madary#/media/Plik:Madara_Rider.jpg

Bizantyjska ikona św. Jerzego

https://en.wikipedia.org/wiki/File:Chanter_Angelos_Akotandos_-_St_George_on_Horseback,_Slaying_the_Dragon_-_Google_Art_Project.jpg

Rosyjska ikona świętego Jerzego

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b4/StGeorge-RussianMuseum.jpg

Rosyjska ikona świętego Jerzego (tzw. Czarny Jerzy)

https://pl.pinterest.com/pin/308074430746570304/

 

    Print       Email

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Nie zamieszczamy komentarzy niepodpisanych imieniem i nazwiskiem. Jeśli Autor zastrzeże swoje dane, pozostaną one wyłącznie do wiadomości redakcji.